İnsan kaynakları yönetimi nedir? İnsan kaynakları yönetimi; bir işletmenin ihtiyaç duyduğu çalışanların belirlenmesi ve işe alınmasından çalışanların performansına, eğitimine, ücret ve yan haklarına, kariyer gelişimine ve işten ayrılma süreçlerine kadar çalışanlarla ilgili sistemlerin planlanması ve yönetilmesidir.
Eski anlayışta insan kaynakları denildiğinde akla daha çok iş ilanı vermek, CV toplamak ve personel özlük işlemlerini yürütmek geliyordu. Günümüzde ise insan kaynakları bundan çok daha geniş bir alanı kapsıyor.
Örneğin bir şirket yeni bir satış ekibi kuracaksa önce kaç çalışana ve hangi yetkinliklere ihtiyaç duyulduğunun belirlenmesi gerekir. Ardından iş ilanı hazırlanır, adaylar değerlendirilir, görüşmeler yapılır ve uygun aday işe alınır.
Fakat insan kaynaklarının işi çalışan kapıdan girdikten sonra bitmez.
Çalışanın şirkete uyum sağlaması, performansının değerlendirilmesi, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi, kariyer gelişiminin desteklenmesi, ücret ve yan hakların yönetilmesi ve gerektiğinde işten ayrılma sürecinin yürütülmesi de insan kaynakları yönetiminin kapsamındadır.
Kısacası insan kaynakları yalnızca:
“Şirkete kimi alacağız?”
sorusuyla değil,
“Doğru çalışanı nasıl bulacağız, geliştireceğiz ve şirkette verimli biçimde çalışmasını nasıl sağlayacağız?”
sorusuyla da ilgilenir.
İnsan Kaynakları Yönetiminin Görevleri Nelerdir?
İnsan kaynakları yönetiminin görevleri şirketin büyüklüğüne ve organizasyon yapısına göre değişebilir.
Küçük bir işletmede bu işlerin önemli bölümünü birkaç kişi yürütürken büyük şirketlerde işe alım, eğitim, ücret ve yan haklar, özlük işleri veya yetenek yönetimi gibi alanlar ayrı ekipler tarafından yönetilebilir.
Başlıca insan kaynakları faaliyetleri şunlardır:
- İnsan gücü ihtiyacının belirlenmesi,
- İş ilanlarının hazırlanması ve yayımlanması,
- İş başvurularının değerlendirilmesi,
- Adaylarla görüşmelerin gerçekleştirilmesi,
- İşe alım süreçlerinin yürütülmesi,
- Yeni çalışanların işe uyum süreçlerinin yönetilmesi,
- Personel özlük işlemlerinin yürütülmesi,
- Ücret ve yan hak süreçlerinin yönetilmesi,
- Performans sistemlerinin oluşturulması ve takip edilmesi,
- Çalışanların eğitim ve gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesi,
- Kariyer ve yetenek yönetimi çalışmalarının yürütülmesi,
- Çalışan bağlılığı ve memnuniyetine yönelik çalışmalar yapılması,
- İş hukuku ve çalışma mevzuatıyla ilgili süreçlerin takip edilmesi,
- İşten ayrılma süreçlerinin yürütülmesi.
Dolayısıyla insan kaynaklarını yalnızca işe alım departmanı olarak görmek eksik kalır.
İnsan Kaynakları İşe Alım Sürecinde Ne Yapar?
İnsan kaynaklarının en görünür görevlerinden biri işe alımdır.
Bir departmanın yeni çalışana ihtiyacı olduğunu düşünelim.
İnsan kaynakları doğrudan:
“İlanı açalım, kim başvurursa bakarız.”
şeklinde hareket etmez.
Öncelikle ilgili bölümle birlikte pozisyonun görevleri, adayda aranacak eğitim ve deneyim, gerekli yetkinlikler ve diğer koşullar belirlenir.
Ardından iş ilanı hazırlanır ve uygun kanallarda yayımlanır. Gelen başvurular değerlendirilir, uygun görülen adaylarla ilk görüşmeler gerçekleştirilir ve işe alım sürecinin yapısına göre bölüm yöneticileriyle sonraki görüşmeler organize edilir.
Referans kontrolü, teklif süreci ve işe giriş işlemleri de şirketin uygulamasına göre insan kaynakları sürecinin parçaları olabilir.
Ancak son işe alım kararını her şirkette yalnızca insan kaynakları vermez. İlgili bölüm yöneticileri ve şirket yönetimi de karar sürecinde rol alabilir.
İnsan Kaynakları Sadece CV mi İnceler?
Hayır.
İnsan kaynakları denildiğinde adayların aklına doğal olarak CV gelir. Çünkü iş arayan bir kişinin insan kaynaklarıyla ilk teması çoğu zaman iş başvurusu sırasında gerçekleşir.
Fakat şirket içinden bakıldığında insan kaynaklarının işi çok daha geniştir.
Bir çalışan beş yıldır şirkette çalışıyor olabilir ve artık iş başvurusuyla hiçbir ilgisi bulunmayabilir. Buna rağmen ücret düzenlemeleri, performans değerlendirmeleri, eğitimler, terfi süreçleri, izin ve özlük işlemleri gibi birçok konuda insan kaynaklarıyla bağlantısı devam eder.
Bu nedenle:
CV incelemek insan kaynaklarının yaptığı işlerden biridir; insan kaynakları yönetiminin kendisi değildir.
İnsan Kaynakları Çalışan Performansını Nasıl Yönetir?
İnsan kaynakları yönetiminin önemli alanlarından biri performans yönetimidir.
Amaç yalnızca yıl sonunda çalışanlara bir puan vermek değildir.
Çalışandan ne beklendiğinin belirlenmesi, performans kriterlerinin oluşturulması, sonuçların takip edilmesi, geri bildirim verilmesi ve gelişime ihtiyaç duyulan alanların tespit edilmesi bu sürecin parçalarıdır.
Örneğin bir satış çalışanının yalnızca yaptığı satış miktarı değil; şirketin performans sistemine göre müşteri ilişkileri, hedef gerçekleştirme oranı veya farklı performans göstergeleri de değerlendirilebilir.
İnsan kaynakları burada değerlendirme sisteminin oluşturulması ve uygulanmasında rol oynar. Çalışanın günlük performansını ise çoğunlukla doğrudan bağlı olduğu yönetici gözlemler ve değerlendirir.
İnsan Kaynakları Eğitim ve Kariyer Süreçleriyle İlgilenir mi?
Evet.
Şirketler çalışanlarının mevcut görevlerinde daha başarılı olabilmeleri veya gelecekte farklı sorumluluklar üstlenebilmeleri için eğitim ve gelişim programları oluşturabilir.
İnsan kaynakları çalışanların hangi alanlarda gelişime ihtiyaç duyduğunu belirlemek, uygun eğitimleri planlamak ve sonuçlarını takip etmek için ilgili yöneticilerle birlikte çalışabilir.
Kariyer yönetimi de bununla bağlantılıdır.
Örneğin şirkette başarılı bir uzman ileride yönetici olacaksa yalnızca mevcut işinde başarılı olması yeterli olmayabilir. Ekip yönetimi, iletişim, karar verme veya liderlik gibi farklı yetkinliklerini geliştirmesi gerekebilir.
İnsan kaynakları yönetimi bu gelişim süreçlerinin sistemli biçimde yürütülmesine yardımcı olur.
İnsan Kaynakları Ücretleri Belirler mi?
İnsan kaynakları ücret yönetiminde önemli rol oynayabilir; ancak:
“Kimin ne kadar maaş alacağına İK karar verir.”
şeklinde genelleme yapmak doğru değildir.
Ücret politikaları şirket yönetimi, bütçe, pozisyonun niteliği, piyasa koşulları ve şirketin ücret sistemi gibi birçok faktöre bağlıdır.
İnsan kaynakları ücret araştırmaları yapabilir, pozisyonların şirket içindeki seviyelerini belirlemeye yardımcı olabilir, ücret ve yan hak sistemlerini yönetebilir ve yönetimin karar süreçleri için veri hazırlayabilir.
Prim, özel sağlık sigortası, yemek, ulaşım veya şirketin sunduğu diğer yan hakların yönetimi de insan kaynaklarının görev alanına girebilir.
İnsan Kaynakları Çalışan Memnuniyetiyle İlgilenir mi?
İnsan kaynakları yönetiminin amaçlarından biri çalışanların işlerini daha sağlıklı ve verimli biçimde sürdürebilecekleri çalışma sistemlerinin oluşturulmasına katkı sağlamaktır.
Bu nedenle çalışan bağlılığı ve çalışan deneyimi günümüzde insan kaynaklarının önemli çalışma alanları arasındadır.
Anketler, çalışan görüşmeleri, geri bildirim sistemleri, kurum içi iletişim çalışmaları ve çeşitli çalışan deneyimi uygulamaları kullanılabilir.
Ancak burada önemli bir ayrım vardır.
İnsan kaynaklarının görevi:
“Herkesi sürekli mutlu etmek”
değildir.
Çalışanın beklentileriyle şirketin hedefleri her zaman aynı olmayabilir. İnsan kaynakları yönetiminin görevi, şirketin ihtiyaçları ile çalışan süreçlerinin mümkün olduğunca düzenli, adil ve sürdürülebilir biçimde yönetilmesine katkı sağlamaktır.
İnsan Kaynakları İstediği Kararı Verebilir mi?
Hayır.
İnsan kaynakları çalışanlarla ilgili süreçlerde önemli yetkilere sahip olabilir; ancak bu yetkiler sınırsız değildir.
İş Kanunu, sosyal güvenlik mevzuatı, kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemeler ve ilgili diğer mevzuat çalışanlarla ilgili birçok süreci doğrudan etkiler.
Örneğin işe giriş ve çıkış işlemleri, çalışma süreleri, izinler, ücret, kişisel verilerin işlenmesi ve iş sözleşmesinin sona erdirilmesi gibi konularda şirket:
“Bizim uygulamamız böyle.”
diyerek mevzuatın dışına çıkamaz.
Ayrıca insan kaynakları yöneticisinin yetkileri şirketin organizasyon yapısıyla da sınırlıdır. Bazı kararları kendisi verebilirken bazı kararlar ilgili bölüm yöneticisinin veya üst yönetimin onayını gerektirir.
Bu nedenle insan kaynakları yönetimi kişisel inisiyatiften çok politika, prosedür, yetki ve mevzuat çerçevesinde yürütülen bir yönetim alanıdır.
İnsan Kaynakları Yönetiminin Temel Amaçları Nelerdir?
İnsan kaynakları yönetiminin temel amacı işletmenin ihtiyaç duyduğu insan kaynağını doğru biçimde yönetmektir.
Bunun içinde iki taraf vardır:
Şirket ve çalışan.
Şirket doğru kişileri işe almak, çalışanlarından verim almak, kritik çalışanlarını kaybetmemek ve hedeflerine ulaşmak ister.
Çalışan ise emeğinin karşılığını almak, adil davranılmak, gelişmek, uygun çalışma koşullarına sahip olmak ve kariyerinde ilerlemek ister.
İnsan kaynakları yönetimi bu iki tarafın kesiştiği çok sayıda sistemi yönetir.
Başlıca amaçları; doğru işe doğru çalışanı yerleştirmek, çalışan verimliliğini artırmak, çalışanların bilgi ve becerilerini geliştirmek, yetenekli çalışanların şirkette tutulmasını desteklemek, adil ve uygulanabilir insan kaynakları sistemleri kurmak, iş gücü maliyetlerini etkin biçimde yönetmek ve şirketin insan kaynağını uzun vadeli hedefleriyle uyumlu hâle getirmektir.
İnsan Kaynaklarında Hangi Pozisyonlar Bulunur?
İnsan kaynakları tek bir meslekten oluşmaz.
Şirketin büyüklüğüne göre İnsan Kaynakları Uzmanı, İşe Alım Uzmanı, İnsan Kaynakları İş Ortağı (HR Business Partner), Eğitim ve Gelişim Uzmanı, Yetenek Yönetimi Uzmanı, Ücret ve Yan Haklar Uzmanı, Bordro ve Özlük İşleri Uzmanı ve İnsan Kaynakları Yöneticisi gibi farklı görevler bulunabilir.
Küçük işletmelerde aynı kişi bunların birkaçını birlikte yapabilir. Büyük şirketlerde ise işe alım yapan kişiyle ücret sistemlerini yöneten kişinin görevleri tamamen farklı olabilir.
Bu nedenle:
“İnsan kaynaklarında çalışıyorum.”
ifadesi kişinin tam olarak hangi işi yaptığını her zaman açıklamaz.
İnsan Kaynaklarında Çalışmak İçin Hangi Özellikler Gereklidir?
İnsan kaynaklarında çalışmak insanlarla iletişim kurmayı gerektirir; fakat yalnızca insanlarla konuşmayı sevmek yeterli değildir.
Çalışanın bazen işe alınan adaya güzel haberi, bazen de işe alınmayan adaya olumsuz sonucu iletmesi gerekir.
Bir başka gün ücret verileriyle çalışabilir, ertesi gün bir çalışan sorunuyla ilgilenebilir.
Bu nedenle iletişim, gizlilik, objektif değerlendirme, planlama, organizasyon, veri kullanımı ve problem çözme becerileri önemlidir.
Özellikle çalışanların ücretleri, performansları ve kişisel bilgileri gibi hassas verilerle çalışıldığı için gizlilik ve profesyonel etik bu alanın temel gerekliliklerindendir.
İnsan Kaynakları Yönetimi Günümüzde Nasıl Değişiyor?
İnsan kaynakları artık yalnızca dosya, bordro ve CV üzerinden yürütülen bir bölüm değildir.
Dijital işe alım sistemleri, aday takip sistemleri, çalışan analitiği, performans yazılımları ve yapay zekâ destekli araçlar insan kaynakları süreçlerinde giderek daha fazla kullanılıyor.
Ancak teknoloji insan kaynaklarının temel işini ortadan kaldırmıyor.
Aksine çalışanların ve adayların değerlendirilmesinde kullanılan verilerin doğru yorumlanması, ayrımcılık risklerinin önlenmesi, kişisel verilerin korunması ve insan kararlarının nerede gerekli olduğunun belirlenmesi daha önemli hâle geliyor.
Örneğin bir sistem yüzlerce başvurunun düzenlenmesini kolaylaştırabilir.
Fakat:
“Bu aday bu ekip ve görev için gerçekten uygun mu?”
sorusunun cevabı yalnızca birkaç anahtar kelimeye indirgenemez.
Bu nedenle günümüz insan kaynakları çalışanlarının insan, süreç, veri ve teknolojiyi birlikte anlayabilmesi giderek daha değerli hâle gelmektedir.
İnsan Kaynakları Yönetimi Kimler İçin Uygun?
İnsanlarla çalışmayı seven ancak aynı zamanda sistemli ve düzenli çalışabilen kişiler için insan kaynakları uygun bir kariyer alanı olabilir.
Fakat mesleği:
“İnsanlarla aram iyi, o hâlde İK bana göre.”
diye seçmek yeterli değildir.
İnsan kaynaklarında bazen yüzlerce başvuruyu değerlendirmek, mevzuat takip etmek, rapor hazırlamak, çalışan sorunlarıyla ilgilenmek, yöneticilerle görüşmek ve birbirinden tamamen farklı beklentiler arasında çözüm üretmek gerekir.
İnsan kaynakları çalışanı bir taraftan şirketin hedeflerini anlamalı, diğer taraftan çalışan süreçlerini doğru yönetmelidir.
Bu nedenle insan kaynakları yönetimi yalnızca insan ilişkileri güçlü kişilerin değil; iletişim, analiz, organizasyon ve süreç yönetimini birlikte yapabilen kişilerin alanıdır.
İnsan Kaynakları Yönetimi Nedir? Kısaca
İnsan kaynakları yönetimi nedir? En kısa ifadeyle bir işletmenin çalışan ihtiyacını belirlemesinden çalışanın işe alınmasına, geliştirilmesinden performansının yönetilmesine ve işten ayrılmasına kadar uzanan insan kaynağı süreçlerinin bütünüdür.
İş ilanı yayımlamak ve mülakat yapmak bu sürecin yalnızca başlangıç bölümüdür.
İyi bir insan kaynakları yönetimi doğru kişiyi işe almakla yetinmez; doğru kişinin doğru görevde çalışmasını, gelişmesini ve şirketin hedeflerine katkı sağlayabileceği bir sistem kurulmasını amaçlar.
İnsan kaynaklarının şirket açısından gerçek değeri de burada ortaya çıkar:
İnsanı yalnızca “personel” olarak değil, yönetilmesi ve geliştirilmesi gereken temel bir iş kaynağı olarak ele almak.
İnsan Kaynakları Yönetimi Bölümü
Bölüm ile ilgili detaylı analize aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
Cv Benim Blog Yeni Nesil İş Arama